Uwahoze Ari perezida wa leta ya demokarasi ya Congo, Joseph kabila agomba gusabwa ibisobanuro na leta y'Afurika y’Epfo ku bimaze iminsi bivugwa hagati ye n' umutwe w'ibyihebe by'inyeshyamba za M23.
Mu mwaka wa 2013, Afurika y’Epfo yagize uruhare mu bikorwa bya United Nation's Mission muri Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo guhangana n’umutwe w'inyeshyamba za M23, wari wafashe umujyi wa Goma no kugarura umutekano mu karere ka Goma no munyengero zako.
Nyuma y’imyaka irenga icumi, M23 yongeye kugaruka mu mirwano mu muburasirazuba bwa Congo. Muri Mutarama 2025, abasirikare 14 ba Afurika y’Epfo bahasize ubuzima mu mirwano yari ihanganishije ingabo za Congo n’inyeshyamba za M23 zifashwa n'ingabo z'igihugu cyu Rwanda,RDF.
Ubu, amakuru n’ibirego bivuga ko Joseph Kabila afitanye isano n’ibikorwa bya politiki cyangwa bya gisirikare na M23 aho bashinze umutwe bise Front for the Refoundation of the Nation (FRN).
Imiryango y’abasirikare baguye ku rugamba yo irumva imeze ite?
Urupfu rw’abasirikare 14 ntirukwiye gufatwa nk’imibare gusa. Buri musirikare wari mu butumwa yari afite umuryango, inshuti n’abantu bari bamwitezeho byinshi. Ku miryango yabo, kubura ababo ni igikomere kidashobora gukira mu gihe gito.
Ni muri urwo rwego hakwiye kwibazwa niba imiryango y’abo basirikare yarahawe ibisobanuro bihagije ku byabereye ku rugamba, ku byemezo byafashwe n’abayobozi ndetse no ku masomo igihugu cyakuye muri ibyo byago.
Abaturage na bo bafite uburenganzira bwo kumenya niba ingamba zari zarafashwe zo kurinda abasirikare zari zihagije, n’ingamba zafashwe kugira ngo ibyabaye bitazongera kubaho.
Afurika y’Epfo yari ikwiye kwakira Joseph Kabila?
Ikindi kibazo gikomeye ni icyerekeye kwakira Joseph Kabila muri Afurika y’Epfo mu gihe havugwa ko yaba yarimo ategura ibikorwa bya politiki bifitanye isano na M23.
Kugira ngo iki kibazo gisubizwe mu buryo buboneye, birakenewe kubanza gusobanukirwa n’impamvu n’amategeko yagenderwagaho mu bijyanye n’ukuhaba kwe, ibikorwa yemerewe gukora ndetse n’ibimenyetso bihari ku birego bimuvugwaho.
Ni ngombwa ko inzego zibifitiye ububasha zikora iperereza ryigenga, rigashingira ku bimenyetso kandi rigakurikiza amategeko.
Niba hari ibimenyetso bifatika byerekana ibikorwa bigamije guhungabanya umutekano wa Congo cyangwa uwa Afurika y’Epfo, abaturage bakwiye kumenya ingamba inzego zibishinzwe zafashe, mu gihe hubahirizwa amategeko n’uburenganzira bwa buri wese.
Abasirikare baguye ku rugamba ntibagomba kwibagirana
Ibyabaye muri Mutarama 2025 bigaragaza ko ikibazo cy’umutekano mu burasirazuba bwa Congo kidafite ingaruka ku Banyekongo gusa, ahubwo gishobora no kugira ingaruka zikomeye ku bihugu byo mu karere no ku basirikare babyo bari mu butumwa bw’amahoro.
Ni yo mpamvu hakenewe ibisobanuro birambuye ku byabaye, ku ruhare rw’ababigizemo uruhare no ku byemezo bya politiki na gisirikare byagize ingaruka ku buzima bw’abo basirikare.
Ikibazo kinini ni ukumenya niba igihugu gifite amakuru ahagije ku bikorwa bivugwa ko bishobora guhungabanya umutekano wacyo, n’icyo inzego zibishinzwe zikora kugira ngo zibikumire.
Imiryango y’abasirikare 14 baguye ku rugamba ikwiye guhabwa agaciro, kandi abaturage ba Afurika y’Epfo bafite uburenganzira bwo kumenya ukuri.
Abo basirikare ntibagomba kwibagirana. Ukuri ku rupfu rwabo, uruhare rwa buri wese n’ingaruka zabyo ku mutekano w’igihugu bigomba gusobanuka.
Umwanditsi
Alphonse Safari Ndoli

.jpeg)

No comments:
Post a Comment